Cudurka Lafo-beelka (Lafo-beelka) waa cudur daba-dheeraada oo lagu garto hoos u dhaca cufnaanta lafaha iyo khatarta jabka oo sii kordheysa taasoo saameysa dadka badankood. Lafaha daciifka ah ee la xiriira lafo-beelka waxay si xun u saameyn karaan tayada nolosha iyo madaxbannaanida qofka. Inkasta oo lafo-beelka guud ahaan loo arko cudur saameeya dadka waayeelka ah, fahamka sababaha hoose ee lafo-beelka ayaa muhiim u ah ka hortagga dhicitaankiisa ama si wax ku ool ah loo maareeyo.
Lafo-beel, oo macneheedu yahay "lafo daloolsan," waxaa lagu gartaa luminta cufnaanta lafaha iyo cufnaanta. Caadiyan, jidhku wuxuu si joogto ah u burburiyaa unugyada lafaha duugoobay wuxuuna ku beddelaa lafo cusub. Dadka qaba lafo-beelka, heerka luminta lafo wuxuu ka badan yahay heerka samayska lafaha, taasoo keenta lafo daciif ah.
Lafo-beelku wuxuu saameeyaa dumarka badankood wuxuuna inta badan ku dhacaa dadka waaweyn, laakiin wuxuu sidoo kale saameyn karaa ragga iyo dadka da'da yar.
Ka hortagga iyo ogaanshaha hore ayaa lagama maarmaan u ah xakamaynta lafo-beelka. Ilaalinta qaab nololeed caafimaad leh, oo ay ku jiraan cunto dheellitiran oo hodan ku ah kalsiyum iyo fiitamiin D, jimicsi joogto ah, iyo ka fogaanshaha sigaarka iyo isticmaalka khamriga xad-dhaafka ah, waxay kaa caawin kartaa yareynta khatartaada lafo-beelka.
Macdanta loo baahan yahay sameynta lafaha waxay inta badan yihiin kaalshiyam iyo fosfooras. Kaalshiyamku waa mid ka mid ah qaybaha ugu muhiimsan ee dhismaha lafaha, taasoo siinaysa xoog iyo adkaan. Fosfoorasku waa macdanta labaad ee ugu muhiimsan lafaha. Marka lala barbar dhigo kaalshiyamku, waxay samaysaa milixda macdanta ee lafaha, taasoo gacan ka geysata sameynta iyo dayactirka lafaha.
Kaalshiyamku waa nafaqada ugu weyn ee lafaha, halkaas oo ay ku bixiso xoog iyo adkaansho. Lafaha ayaa ah kaydka kaalshiyamka ugu muhiimsan ee jirka aadanaha. Marka jirku u baahdo kaalshiyam, lafahu waxay sii deyn karaan aayoonnada kaalshiyamka si ay u daboolaan baahiyaha kale ee jir ahaaneed. Haddii qaadashada kaalshiyamku aysan ku filnayn ama jidhku uusan kaalshiyam ku filan ka qaadan cuntada, sameynta lafaha iyo unugyada lafaha ayaa laga yaabaa inay saameeyaan. Natiijo ahaan, lafahu waxay noqon karaan kuwo jilicsan, taasoo keenta lafo daciif ah oo si fudud u jaba.
Kuwa soo socda waa arrimaha keena lafo-beelka
●Da'da iyo Jinsiga: Marka aan gabowno, jirkeenu wuxuu u janjeeraa inuu lumiyo cufnaanta lafaha si ka dhakhso badan inta uu dib u dhisi karo, taasoo keenta hoos u dhac tartiib tartiib ah oo ku yimaada cufnaanta lafaha. Hoos u dhacan ayaa si aad ah ugu muuqda dumarka, gaar ahaan xilliga caadada oo yaraata, marka heerarka estrogen-ku hoos u dhacaan.
●Isbeddellada hoormoonka: Haweenku waxay la kulmaan hoos u dhac degdeg ah oo ku yimaada heerarka estrogen inta lagu jiro caadada, taasoo dedejinaysa luminta lafaha. Heerarka estrogen-ka oo yaraada, oo ah hoormoon ka caawiya ilaalinta cufnaanta lafaha, waxay u horseedi kartaa lafo-beel dumarka da'da ka dib caadada.
●Yaraanta nafaqada: Yaraanta kalsiyum iyo fiitamiin D waxay si xun u dhaawici kartaa caafimaadka lafaha waxayna kordhin kartaa khatarta osteoporosis.
●Hab-nololeedka: La'aanta dhaqdhaqaaqa jirka iyo jimicsiga culeyska qaada, qaadashada ku filan ee kalsiyum iyo fiitamiin D, isticmaalka khamriga badan, sigaarka, isticmaalka muddada dheer ee daawooyinka qaarkood (tusaale ahaan, corticosteroids (prednisone)).
●Cudurrada daba-dheeraada: Cudurrada qaarkood, sida rheumatoid arthritis-ka iyo cudurrada mindhicirka ee bararka, waxay kordhin karaan khatarta ah in uu ku dhaco lafo-beel.
●Taariikhda qoyska: Inaad leedahay taariikh qoys oo lafo-beel ah waxay kordhisaa fursadahaaga inaad cudurka qaaddo.
In kasta oo lafaha laf-dhabarku ay yihiin kuwo aamusan, haddana waxay ku imaan karaan calaamado dhowr ah oo la arki karo. Waa wax caadi ah in la lumiyo dhererka iyo dhabarka dambe waqti ka dib, oo loo yaqaan "boqoradda hunchback". Xanuunka dhabarka ama xanuunka ka dhasha jabka laf-dhabarta ayaa dhici kara.
Calaamad kale oo muhiim ah waa jabka oo kordha, gaar ahaan curcurada, sinta iyo laf-dhabarta. Jabkani wuxuu ka dhici karaa xitaa marka uu dhaco ama uu dhaco shil yar, wuxuuna si weyn u waxyeeleyn karaa dhaqdhaqaaqa qofka iyo tayada noloshiisa.
Miisaan lumis, cunto xumo, iyo daal ayaa sidoo kale ah calaamado suurtagal ah oo muujin kara lafo-beel.
Marka la soo koobo, adoo isku daraya kaabisyada kalsiyum iyo cunto hodan ku ah kalsiyum, jimicsi joogto ah, iyo iska ilaalinta caadooyinka waxyeelada leh, waxaad qaadi kartaa tallaabooyin firfircoon si aad lafahaaga u ilaaliso kuwo adag oo caafimaad qaba oo aad uga hortagto horumarka lafo-beelka.
S: Ma heli karaa kaalshiyam iyo fiitamiin D ku filan cuntadayda oo keliya?
A: In kasta oo ay suurtogal tahay in la helo kaalshiyam iyo fiitamiin D ku filan iyada oo loo marayo cunto keliya, haddana shakhsiyaadka qaar ayaa laga yaabaa inay u baahdaan kaabisyo si ay u daboolaan baahiyahooda maalinlaha ah. Waxaa lagu talinayaa inaad la tashato xirfadle daryeel caafimaad si loo ogaado baahida kaabis.
S: Lafo-beelku ma yahay mid walaac ku ah dadka waayeelka ah oo keliya?
A: In kasta oo lafo-beelku uu ku badan yahay dadka waayeelka ah, haddana maaha arrin walaac ku ah kooxdan da'da ah oo keliya. Dhisidda iyo ilaalinta lafaha caafimaadka qaba waa muhiim inta nolosha lagu jiro, qaadashada tallaabooyinka ka hortagga goor hore waxay si weyn u yareyn kartaa khatarta lafo-beelka dambe ee nolosha.
Afeef: Maqaalkani waa ujeedo macluumaad oo keliya mana aha in loo tixgeliyo talo caafimaad. Had iyo jeer la tasho xirfadle daryeel caafimaad ka hor intaadan isticmaalin wax kaabis ah ama beddelin nidaamkaaga daryeelka caafimaadka.
Waqtiga boostada: Sebteembar-07-2023

